گفت : پس از من چه مىپرستيد ؟ گفتند : خداى تو و خداى آباى تو ، ابراهيم ، اسماعيل و اسحاق را كه خداى يگانه است ، پرستش مىكنيم و ما تسليم او هستيم . بىشك اسماعيل ، عموى يعقوب بود نه پدر وى ، زيرا يعقوب فرزند اسحاق است كه برادر اسماعيل بود . با اين وضع ، اولاد يعقوب ، اسماعيل را كه عموى يعقوب بود ، پدر خوانده‌اند ، يعنى كلمهء « اب » را دربارهء وى به كار برده‌اند ؛ با وجود اين دو نوع استعمال ( كه گاهى در مورد پدر و گاهى در مورد عمو استعمال مىشود ) ، جاى اين احتمال هست كه مقصود از اب در آيات مربوط به هدايت آزر ، عمو باشد . خصوصا به قرينهء اجماع و اتفاقى كه مرحوم مفيد نقل كرده است و شايد علّت پدر خواندن ابراهيم اين بوده كه مدّت‌ها سرپرستى ابراهيم را بر عهده داشته است ، از اين نظر ابراهيم پيوسته با چشم پدرى به او مىنگريست . قرآن آزر را پدر ابراهيم نمىداند براى آن كه نظر قرآن را دربارهء نسبت آزر با ابراهيم روشن سازيم ، لازم است كه به توضيح دو آيه بپردازيم : 1 . محيط عربستان در پرتو فداكاريهاى پيامبر اسلام ، با نور ايمان و اسلام روشن گرديد و اكثر مردم از صميم دل ايمان آوردند و فهميدند كه سرانجام شرك و بت‌پرستى دوزخ و عذاب است . آنان اگر چه از ايمان خود خوش‌حال و مسرور بودند ، ولى خاطرهء تلخ بت‌پرست بودن پدران و مادرانشان ، آنان را رنج مىداد . استماع آياتى كه زندگانى مشركان را در روز رستاخيز تشريح مىكرد ، بر ايشان رنج‌آور بود . براى از بين بردن اين تألم روحى ، از پيامبر گرامى صلى اللّه عليه و آله و سلّم درخواست كردند : آن حضرت دربارهء پدران كافر آن‌ها كه با حالت كفر و شرك از دنيا رفته‌اند ؛ طلب مغفرت كند ، هم چنان كه ابراهيم ، دربارهء « آزر » همين عمل را انجام داد ، آيهء زير در پاسخ تقاضاى آنان نازل گرديد : براى پيامبر و افراد با ايمان شايسته نيست كه براى مشركان طلب آمرزش كنند ، آن‌گاه كه